Mita Apakan Afẹfẹ

Ohun èlò ìpalára (PM) jẹ́ ìbàjẹ́ pàlá, èyí tí a ń ṣe ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà tí a lè pín sí ọ̀nà iṣẹ́ ẹ̀rọ tàbí kẹ́míkà. Ní àṣà, àwọn onímọ̀ nípa àyíká ti pín àwọn pàlára sí àwọn ẹgbẹ́ pàtàkì méjì PM10 àti PM2.5.

PM10 jẹ́ àwọn èròjà tí ó wà láàrín 2.5 àti 10 microns (micrometers) ní ìwọ̀n iwọ̀n (irun ènìyàn kan jẹ́ nǹkan bí 60 micron ní ìwọ̀n iwọ̀n). PM2.5 jẹ́ àwọn èròjà tí ó kéré sí 2.5 microns. PM2.5 àti PM10 ní onírúurú ìṣètò ohun èlò, wọ́n sì lè wá láti àwọn ibìkan. Bí èròjà náà bá ti kéré tó, ó lè pẹ́ tó láti dúró sínú afẹ́fẹ́ kí ó tó rọ̀. PM2.5 lè dúró nínú afẹ́fẹ́ láti wákàtí dé ọ̀sẹ̀, kí ó sì rìnrìn àjò gígùn nítorí pé ó kéré sí i, ó sì fẹ́ẹ́rẹ́fẹ́.

PM2.5 le wọ inu awọn apa ti o jin julọ (alveolar) ti ẹdọforo nigbati iyipada gaasi ba waye laarin afẹ́fẹ́ ati sisan ẹjẹ rẹ. Awọn wọnyi ni awọn patikulu ti o lewu julọ nitori apakan alveolar ti ẹdọforo ko ni ọna ti o munadoko lati yọ wọn kuro ati pe ti awọn patikulu ba jẹ omi ti o le yọ, wọn le kọja sinu sisan ẹjẹ laarin awọn iṣẹju diẹ. Ti wọn ko ba le yọ omi, wọn yoo wa ni apakan alveolar ti ẹdọforo fun igba pipẹ. Nigbati awọn patikulu kekere ba wọ inu ẹdọforo jinna ti wọn si di idẹkùn eyi le ja si arun ẹdọforo, emphysema ati/tabi akàn ẹdọforo ni awọn igba miiran.

Àwọn ipa pàtàkì tí ó níí ṣe pẹ̀lú fífi ara hàn sí àwọn ohun èlò ìdọ̀tí lè ní nínú: ikú àìtọ́jọ́, àìsàn èémí àti àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ (tí a fi hàn nípasẹ̀ ìlọsíwájú gbígbà sí ilé ìwòsàn àti ìbẹ̀wò sí yàrá ìtọ́jú pàjáwìrì, àìsí nílé ìwé, pípadánù ọjọ́ iṣẹ́, àti àwọn ọjọ́ ìṣiṣẹ́ tí a dínkù) àìsàn èémí líle koko, àwọn àmì èémí líle koko, bronchitis onígbà pípẹ́, ìdínkù iṣẹ́ ẹ̀dọ̀fóró àti ìlọ́po méjì ìfúnpọ̀.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ onírúurú àwọn ohun ìdọ̀tí ló wà nílé àti ọ́fíìsì wa. Àwọn láti òde ni àwọn orísun ilé iṣẹ́, ibi ìkọ́lé, orísun ìjóná, ewéko aró, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ mìíràn. Àwọn ewéko a máa ń jáde nípasẹ̀ onírúurú ìgbòkègbodò inú ilé, láti ibi sísè, rírìn lórí káàpẹ́ẹ̀tì, àwọn ohun ọ̀sìn rẹ, sófà tàbí ibùsùn, afẹ́fẹ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Èyíkéyìí ìṣíkiri tàbí ìgbọ̀nsẹ̀ lè fa àwọn ewéko afẹ́fẹ́!