A sábà máa ń ronú nípa ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ gẹ́gẹ́ bí ewu tí a lè dojúkọ ní òde, ṣùgbọ́n afẹ́fẹ́ tí a ń mí sí inú ilé náà lè jẹ́ eléèérí. Èéfín, èéfín, èéfín, àti àwọn kẹ́míkà tí a lò nínú àwọn àwọ̀ kan, àwọn ohun ọ̀ṣọ́ ilé, àti àwọn ohun ìfọmọ́ lè ní ipa lórí dídára afẹ́fẹ́ inú ilé àti ìlera wa.
Àwọn ilé máa ń ní ipa lórí ìlera gbogbogbòò nítorí pé ọ̀pọ̀ ènìyàn ló máa ń lo àkókò wọn nínú ilé. Ilé Iṣẹ́ Ààbò Àyíká ti Amẹ́ríkà ṣírò pé àwọn ará Amẹ́ríkà wà nínú ilé ní 90% àkókò wọn - ní àwọn àyíká tí wọ́n kọ́ bí ilé, ilé ìwé, ibi iṣẹ́, àwọn ibi ìjọsìn, tàbí ibi ìdárayá.
Àwọn olùwádìí nípa ìlera àyíká ń ṣe àyẹ̀wò bí dídára afẹ́fẹ́ inú ilé ṣe ní ipa lórí ìlera àti àlàáfíà ènìyàn. Àwọn ìwádìí fihàn pé iye àwọn ohun tí ń ba afẹ́fẹ́ jẹ́ nínú ilé ń pọ̀ sí i, nítorí àwọn nǹkan bí irú àwọn kẹ́míkà nínú àwọn ọjà ilé, àìtó afẹ́fẹ́, ooru gbígbóná, àti ọ̀rinrin tó ga jù.
Dídára afẹ́fẹ́ inú ilé jẹ́ ọ̀ràn kárí ayé. Fífi ara hàn sí ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ inú ilé fún ìgbà díẹ̀ àti fún ìgbà pípẹ́ lè fa onírúurú ìṣòro ìlera, títí bí àrùn èémí, àrùn ọkàn, àìtó òye, àti àrùn jẹjẹrẹ. Gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ pàtàkì kan, Àjọ Ìlera Àgbáyé ṣe àròyé.Àwọn ènìyàn mílíọ̀nù 3.8kárí ayé, àwọn ènìyàn máa ń kú lọ́dọọdún láti inú àwọn àìsàn tí ó lè fa afẹ́fẹ́ inú ilé tí ó léwu láti inú àwọn ààrò oúnjẹ tí ó dọ̀tí àti epo.
Àwọn ènìyàn kan lè ní ipa ju àwọn mìíràn lọ. Àwọn ọmọdé, àwọn àgbàlagbà, àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àìsàn tẹ́lẹ̀, àwọn ọmọ ìbílẹ̀ Amẹ́ríkà, àti àwọn ìdílé tí ipò wọn kò báradé ni a sábà máa ń fara hàn síawọn ipele ti o ga julọ ti awọn idoti inu ile.
Àwọn Irú Àwọn Èèmọ́
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan ló ń fa àìdára afẹ́fẹ́ inú ilé. Afẹ́fẹ́ inú ilé ní àwọn ohun ìdọ̀tí tí ó ń wọ inú láti òde, àti àwọn orísun tí ó yàtọ̀ sí àyíká inú ilé.awọn orisunkopa ninu:
- Àwọn ìgbòkègbodò ènìyàn láàárín ilé, bí sígá mímu, jíjó epo líle, sísè oúnjẹ, àti mímú ilé mọ́.
- Àwọn èéfín láti inú àwọn ohun èlò ìkọ́lé àti ìkọ́lé, ohun èlò, àti àga.
- Àwọn ohun ìbàjẹ́ onínú, bí i mọ́ọ̀lù, fáírọ́ọ̀sì, tàbí àwọn ohun tí ó lè fa àléjì.
A ṣe àpèjúwe àwọn ohun ìdọ̀tí díẹ̀ ní ìsàlẹ̀ yìí:
- Àwọn ohun tí ó lè fa àléjìjẹ́ àwọn ohun èlò tí ó lè fa ètò ààbò ara, tí ó lè fa àléjì; wọ́n lè rìn kiri nínú afẹ́fẹ́, wọ́n sì lè wà lórí kápẹ́ẹ̀tì àti àga ilé fún oṣù mélòó kan.
- Asbestosjẹ́ ohun èlò onífọ́rọ́ tí a ti lò tẹ́lẹ̀ fún ṣíṣe àwọn ohun èlò ìkọ́lé tí kò lè jóná tàbí tí kò lè jóná, bí àwọn ohun èlò ìkọ́lé orí ilé, sídì, àti ìdábòbò. Àwọn ohun alumọ́ọ́nì asbestos tàbí àwọn ohun èlò tí ó ní asbestos nínú lè tú àwọn okùn jáde, tí ó sábà máa ń kéré jù láti rí, sínú afẹ́fẹ́.mọláti jẹ́ àrùn jẹjẹrẹ ènìyàn.
- Erogba monoxidejẹ́ gáàsì tí kò ní òórùn àti olóró. Ó wà nínú èéfín tí a ń ṣe nígbàkúgbà tí a bá sun epo nínú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tàbí ọkọ̀ akẹ́rù, àwọn ẹ̀rọ kékeré, àwọn ààrò, àwọn fìtílà, àwọn iná gíláàsì, àwọn ibi ìdáná, àwọn ibi ìdáná, tàbí àwọn ilé ìgbóná. Ètò afẹ́fẹ́ tàbí èéfín tó dára ń dènà kí afẹ́fẹ́ má kó jọ.
- Formaldehydejẹ́ kẹ́míkà olóòórùn líle tí a máa ń rí nínú àwọn ohun ọ̀ṣọ́ igi tí a tẹ̀, àwọn àpótí igi, ilẹ̀, káàpẹ́ẹ̀tì, àti aṣọ. Ó tún lè jẹ́ apá kan lára àwọn gọ́ọ̀mù, àwọn ohun ọ̀ṣọ́, àwọn àwọ̀, àti àwọn ohun èlò ìbòrí. Formaldehyde jẹ́mọláti jẹ́ àrùn jẹjẹrẹ ènìyàn.
- Aṣáájújẹ́ irin tí a ń lò ní àdánidá tí a ti lò nínú onírúurú ọjà bíi petirolu, kun, àwọn páìpù omi, àwọn ohun èlò amọ̀, àwọn ohun èlò ìsopọ̀, àwọn bátírì, àti àwọn ohun ìṣaralóge pàápàá.
- Mọ́ljẹ́ àwọn ohun alààyè kékeré àti irú ewéko tí ó máa ń hù ní àwọn ibi tí ó tutu; onírúurú ewéko ni a máa ń rí níbi gbogbo, nínú ilé àti lóde.
- Àwọn egbòogi apanirunjẹ́ àwọn ohun èlò tí a ń lò láti pa, lé, tàbí ṣàkóso àwọn irú ewéko tàbí kòkòrò kan tí a kà sí kòkòrò.
- Radonijẹ́ gáàsì tí kò ní àwọ̀, tí kò ní òórùn, tí ó ń ṣẹlẹ̀ nípa ti ara tí ó wá láti inú ìbàjẹ́ àwọn èròjà onítànkálẹ̀ nínú ilẹ̀. Ó lè wọ inú àwọn àlàfo inú ilé nípasẹ̀ àwọn àlàfo tàbí àwọn àlàfo nínú àwọn ilé. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfarahàn ló ń ṣẹlẹ̀ nínú ilé, ilé ìwé, àti ibi iṣẹ́. EPA ṣírò pé radon ló ń fa nǹkan bí21,000 iku ni Amerika lati inu akàn ẹdọforo lododun.
- Èéfín sìgá, àbájáde àwọn ìlànà ìjóná, bíi láti inú sìgá, sítóòfù oúnjẹ, àti àwọn iná mànàmáná, ní àwọn kẹ́míkà olóró bíi formaldehyde àti lead.
Wá láti https://www.niehs.nih.gov/health/topics/agents/indoor-air/index.cfm
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹsàn-27-2022

